انواع گنبد در معماری ایرانی
انواع گنبد در معماری ایرانی
گنبد یکی از المان هایی است که در معماری ایران از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده است. گنبد بیشتر برای مساجد و مقبره بزرگان و امامزادگان مورد استفاده قرار می گرفته است. در مبحث پیشین با عنوان "گنبد در معماری ایرانی" در مورد انواع دسته بندی گنبدها از نظر ساختار و فرم صحبت کردیم. گفتیم گنبدها از نظر ساختار به سه دسته تقسیم می شوند: یک پوسته، دو پوسته و سه پوسته. همچنین عنوان کردیم که گنبدها از نظر فرم به چندین دسته تقسیم می شوند. یکی از انواع آن با عنوان " گنبد رک" را مورد بررسی قرار دادیم. در مبحث پیش رو قصد داریم تا با انواع دیگری از گنبدها آشنا شویم. گنبد نار،گنبد خرپشته،گنبد پلکانی و گنبد سروک انواع دیگری از گنبدها هستند که در ادامه با ویژگی های هریک و نمونه های موجود در ایران آشنا خواهیم شد. تا انتها با ما همراه باشید. آجر لفتون اصفهان
آدرس مرکز فروش کارخانه آجر وسفال: اتوبان معلم( اصفهان - شاهین شهر) بعد از پل هوایی گز به سمت اصفهان اولین فرعی
مدیرعامل: 09133128506 -09140326803(آقای نیرومند)
تماس جهت هماهنگی: 09925431742 ( خانم باقری )
تلفن کارخانه : 03145711350
سفال فوم دار اصفهان
گنبد نار: این نوع گنبد، رایج ترین نوع گنبد در ایران است. فرم این نوع گنبد کروی است و پوشش اصلی سقف اکثر مساجد مهم ایران مانند مسجد جامع، مسجد امام و مسجد الله وردی خان در اصفهان و مسجد جامع یزد و مسجد و مدرسه آقا در کاشان، از این نوع گنبد است.
گنبد خرپشته: نوع دیگری از گنبدها، گنبد خرپشته است که مانند گنبد رک، هرمی است. با این تفاوت که سطوح جانبی هرم در این نوع گنبد، با هم برابر نیستند. گنبد مشهد میربزرگ در آمل نمونه خوبی برای این نوع گنبد است. این گنبد مربوط به دوره شاه عباس اول صفوی است.
گنبد پلکانی: نام دیگر این نوع گنبد، گنبد اورچین یا مضرس و یا آناناس است. گنبد اورچین شبیه گنبد رک، مخروطی است با این تفاوت که روی آن به صورت پلکانی است. شبیه این گنبد در هیچ مکان و هیچ کتابی به جز در ایران و عراق دیده نشده است. در ایران نیز فقط محدود به جنوب غربی کشور است که تعداد آنها زیاد نیست و لذا منحصر به فرد است. از این نوع گنبد فقط برای مقبره ها استفاده می شده است. از نمونه های این نوع گنبد موارد زیر را می توان نام برد:
- آرامگاه دانیال نبی در شوش
- بقعه روبند در دزفول
- بقعه یعقوب لیث صفاری در دزفول
- امامزاده عبدالله در شوشتر
- امامزاده جعفر در بروجرد
- امامزاده میرمحمد در جزیره خارک
- بقعه سید صلاح الدین محمد در آبدانان
- امامزاده شیرمحمد در ممسنی
- گنبد سلطان زبیده در بغداد
- آرامگاه عمر سهروردی در بغداد
گنبد سروک: با توجه به اینکه ساخت گنبد از فارس و در زمان ساسانیان در این منطقه شکل گرفته است، در دوره اسلامی نیز معماران شیرازی به ساخت گنبدی در بقاع متبرکه پرداختند که خاص استان فارس است و به گنبد سروک یا غنچه گلی معروف است. این سازه های معماری سخت ترین نوع اجرای گنبد محسوب می شود که قالب آن نیز برگرفته از درخت سرو و طبیعت است. این موضوع به روح لطیف معماران شیرازی برمی گردد. از نمونه های بارز این نوع گنبد می توان به گنبدهای بقاع متبرکه علی بن حمزه(ع)، سسید علاالدین حسین(ع)، سیدتاج الدین غریب (ع) و حرم مطهر شاهچراغ در شیراز اشاره کرد. متاسفانه این نوع گنبدها، امروزه دیگر کاربردی در بناهای مذهبی ندارد. ساید یکی از دلایل این موضوع این باشد که اجرای این نوع گنبد بسیار سخت است و برای اجرا باید مهارت زیادی داشت.
آدرس مرکز فروش کارخانه آجر وسفال: اتوبان معلم( اصفهان - شاهین شهر) بعد از پل هوایی گز به سمت اصفهان اولین فرعی
مدیرعامل: 09133128506 -09140326803(آقای نیرومند)
تماس جهت هماهنگی: 09925431742 ( خانم باقری )
تلفن کارخانه : 03145711350
