گنبد در معماری ایرانی

گنبد سقفی نیم کروی یا مقعر است که معمولا در بالای پلانهای مدور یا مربع و یا چند ضلعی، که به کمک گوشوار مدور می شود، تعبیه می گردد. گنبد دارای سابقه طولانی است که قدمت و سیر تحول آن به خوبی مشخص نیست. اما با توجه به گفته های " ویل دورانت" : " چنین خانه ها را در جایی که روزی سرزمین سومر بوده است هم اکنون به آسانی می توان دید. کلبه ها دری چوبین داشت که روی پاشنه ای سنگی می چرخید و کف اطاق معمولا گلی بود. سقف کلبه را با خم کردن و اتصال سر نی ها به شکل قوسی می ساختند، یا اینکه نی ها را گل اندود می کردند و روی تیرهای عرضی سقف می کشیدند." در این مبحث با دسته بندی انواع گنبد آشنا خواهیم شد و انواع مختلفی از گنبد را مورد بررسی قرار خواهیم داد. برای آشنایی بیشتر تا انتها با ما همراه باشید. آجر لفتون اصفهان

b0adc3a5 87de 425b a5df 43060499487017

فروش سفال اصفهان

آدرس مرکز فروش کارخانه آجر وسفال: اتوبان معلم( اصفهان - شاهین شهر) بعد از پل هوایی گز به سمت اصفهان اولین فرعی

مدیرعامل: 09133128506 -09140326803(آقای نیرومند)

تماس جهت هماهنگی: 09925431742 ( خانم باقری )

تلفن کارخانه : 03145711350

سفال فوم دار اصفهان

انواع گنبد از نظر ساختار:

گنبدها در یک تقسیم بندی به سه نوع کلی تقسیم می شوند:

گنبد یک پوسته، گنبد دوپوسته و گنبد سه پوسته. اکثر گنبدهای اسلامی در دسته گنبدهای دو پوسته قرار دارند. گنبدهای دوپوسته نیز انواع مختلفی دارند.گنبد دوپوسته کاملا گسسته( شامل دو دسته کاملا گسسته ناری و کاملا گسسته رک)، دو پوسته کاملا پیوسته و گنبد دوپوسته میان تهی، انواع گنبدهای دوپوسته را تشکیل می دهند.

در گنبدهای دوپوسته، هوای بین دو پوسته چون نسبتا راکد است مانند عایق، مانع از تبادل حرارت می شود. ولی باید توجه داشت که هوای بین دو پوسته همیشه باید تهویه شود. زیرا به علت وجود رطوبت هوا و میعان رطوبت در شب هنگام یا در مواقع سرد، و تبدیل آن به آب، موجب خراب شدن مصالح از داخل این فضا می شود. بنابراین هوای بین دو پوسته همیشه باید تهویه شود.

انواع گنبد از نظر فرم:

گنبدها در یک تقسیم بندی دیگر با توجه به شکل و فرم گنبد نیز به دسته های مختلفی تقسیم بندی می شود و هر دسته با نام خاصی شناخته می شود. گنبد نار، گنبد رک، گنبد خرپشته و گنبد پلکانی انواع مختلفی از گنبدها هستند که در ادامه با یکی از انواع گنبدها با نام "گنبد رک" بیشتر آشنا می شویم و در مباحث بعدی انواع دیگری از گنبد رامورد بررسی بیشتر قرار خواهیم داد.

گنبد رک: گنبد رک به صورت هرمی یا مخروطی است و غالبا بر روی یک پایه استوانه ای یا منشوری قرار می گیرد. معروف ترین این نوع، گنبد قابوس در شهری به همین نام در استان گلستان است که آرامگاه شمس المعالی قابوس بن وشمگیر آل زیار است. این گنبد از بهترین نمونه های معماری قرن چهارم هجری قمری به حساب می آید. از این نوع گنبد جهت مقبره های سلاطین و امرای دوره سلجوقیان نیز بسیار استفاده شده است. گنبد رک در کرانه دریای خزر بسیار مورد استفاده قرار گرفته و می توان بیان کرد که در این کرانه، بیش از سایر مناطق ایران، گنبد رک وجود دارد. دلیل آن اولا به این خاطر است که این گنبد از لحاظ اقلیمی، بهتر ازگنبد نار برای این منطقه است. زیرا نزولات جوی را سریعتر و بهتر از گنبد نار از ساختمان دور می کند.دلیل دوم شباهت زیاد این نوع گنبد به بام های شیبدار اهالی منطقه است. در این کناره، این نوع گنبد را با خرپای چوبی و پوشش کاشی، سفال و یا تخته لت احداث می کنند.

در یک تقسیم بندی گنبدهای رک از نظر پلان و به لحاظ هندسی، به سه دسته کلی تقسیم می شوند: