پنج دری یا شاه نشین در معماری ایرانی
پنج دری یا شاه نشین در معماری ایرانی
معماری ایرانی نمونه بارز و برجسته معماری در سراسر دنیا است. معماری اصیل سنتی ایرانی دارای عناصر بی بدیلی است که شاید در کمتر جایی از دنیا بتوان این عناصر را یافت. در سلسله مباحثی به معرفی برخی از این عناصر از جمله "حوضخانه در معماری ایرانی " پرداختیم. یکی دیگر از این عناصر مهم و جالب توجه در معماری ایرانی با نام "پنج دری" یا " شاه نشین" شناخته می شود. در مبحث پیش رو قصد داریم تا به معرفی این عنصر جذاب در معماری سنتی ایرانی بپردازیم. برای آشنایی بیشتر با این گنجینه ارزشمند در معماری سنتی ایرانی تا انتها با ما همراه باشید. آجر لفتون اصفهان
آدرس مرکز فروش کارخانه آجر وسفال: اتوبان معلم( اصفهان - شاهین شهر) بعد از پل هوایی گز به سمت اصفهان اولین فرعی
مدیرعامل: 09133128506 -09140326803(آقای نیرومند)
تماس جهت هماهنگی: 09925431742 ( خانم باقری )
تلفن کارخانه : 03145711350
پنج دری چیست؟
پنج دری یکی از عناصر مهم در معماری سنتی ایرانی است. پنج دری معمولا یک اتاق بزرگ است که در حقیقت همان تالار اصلی خانه به شمار می رود. پنج دری یا شاه نشین به مکانی گفته می شود که در شمال اندرونی قرار گرفته و بسیار آفتاب گیر است. این اتاق در بیشتر مواقع رو به ایوان بزرگی است که دارای پنج پنجره بزرگ به هم پیوسته است. معادل امروزی پنج دری در معماری نوین اتاق نشیمن است. با این حال خانه های سنتی اصیل ایرانی بسیار بزرگ بوده و با تعداد زیادی اتاق ساخته می شده است که پنج دری یا شاه نشین، اتاق اصلی خانه محسوب می شده است. بالای شاه نشین سقف نیم گنبدی قرار می گیرد که به دلیل ارتفاع زیاد باعث خنک شدن اتاق در فصل تابستان می شود. شاه نشین اتاقی است با ارتفاع نسبتا بلند که معمولا دو برابر دیگر اتاق های خانه ارتفاع دارد. شاه نشین اغلب مورد استفاده فرد بزرگ خانواده در کنار مهمانان ویژه، قرار می گیرد. این اتاق معمولا دارای تزیینات زیادی از جمله نقاشی، گچ بری و شیشه های رنگی است. در مقابل اتاق شاه نشین یک حوض بزرگ وجود دارد و به دلیل وجود آب داخل حوض، هوای مطبوعی در اتاق جریان می یابد. به این ترتیب هوای داغ به سمت بالا و طاق گنبدی رفته و هوای سرد بین شاه نشین و حوض جریان پیدا می کند.
سه دری و پنج دری در معماری سنتی ایران، اتاق هایی هستند که در همه خانه های قدیمی ایرانی دیده می شدند. این اتاق ها در کنار حیاط قرار می گرفتند و با سه یا پنج در به حیاط متصل می شدند. در برخی خانه ها که بزرگتر بود یا تعداد افراد ساکن در آن بیشتر بود این سه دری یا پنج دری با درهای بیشتری به حیاط راه پیدا می کرد که به طبع آن نام این اتاق هم به هفت دری یا ... تغییر می کرد. این درها دارای ابعاد مساوی با هم بودند و در اکثر موارد ( مگر در موارد خیلی نادر) تعداد آن ها یک عدد فرد بود. در بین این درها یک تیغه آجری می کشیدند که درها را از یکدیگر جدا می کرد. در بالای این درها، نورگیرهایی برای روشن تر و آفتاب گیر بودن فضای داخل اتاق ساخته می شد. وجود درهای متعدد، ارتباط بصری مستقیمی بین اتاق با فضای بیرون و حیاط خانه ایجاد می کرد. اما رفت و آمد از همه این درها امکان پذیر نبود. در یا درهای ورودی اتاق معمولا در میان دو وجه جانبی اتاق قرار می گرفت و به راهرو کوچکی که به حیاط متصل است، راه داشت. این اتاق ها معمولا به شکل مستطیل هستند و نمونه های مختلف آنها ابعاد تقریبا ثابتی دارند. سه دری ها از وجه کوچکتر و پنج دری ها از وجه بزرگتر به حیاط متصل می شدند و به همین دلیل تمام طول اتاق نور می گیرد. در معماری اصیل ایرانی پنج دری ها معمولا روی محورهای اصلی حیاط واقع می شوند و سه دری ها در کنار آنها جای می گیرند.
آدرس مرکز فروش کارخانه آجر وسفال: اتوبان معلم( اصفهان - شاهین شهر) بعد از پل هوایی گز به سمت اصفهان اولین فرعی
مدیرعامل: 09133128506 -09140326803(آقای نیرومند)
تماس جهت هماهنگی: 09925431742 ( خانم باقری )
تلفن کارخانه : 03145711350
