آجر در معماری سنتی ایران2

با لمس آجر و دیدن زیبایی های بی نظیر آن، به ذهنتان هم خطور نمی کند که این متریال از گذشته تا به امروز برای باز کردن جای خود در دل معماری ایران و مردمان این سرزمین چه مسیر پرفراز و نشیبی را طی کرده است. اما باید بدانید که سیر تکامل معماری آجری در ایران بسیار خواندنی است. در مبحث قبل با عنوان " آجر در معماری سنتی ایران" در مورد استفاده از آجر در معماری ایرانی صحبت کردیم و از نقش پررنگ این متریال در معماری ایرانی صحبت کردیم. در ادامه در مورد آجرکاری در دوران ههای مختلف تاریخی در ایران صحبت خواهیم کرد و از هر دوره تاریخی آثار مهمی که هنوز به جای مانده اند را معرفی خواهیم کرد. . تا انتها با ما همراه باشید. آجر لفتون اصفهان

آجر سه گل

آدرس مرکز فروش کارخانه آجر وسفال: اتوبان معلم( اصفهان - شاهین شهر) بعد از پل هوایی گز به سمت اصفهان اولین فرعی

مدیرعامل: 09133128506 -09140326803(آقای نیرومند)

تماس جهت هماهنگی: 09925431742 ( خانم باقری )

تلفن کارخانه : 03145711350

آجرکاری و معماری آجری در هر دوره از ایران، رنگ و بوی خاصی داشته و متناسب با شرایط و موقعیت زمانی مختلف، دستخوش تغییراتی شده است. آجر از مصالحی است که در هر زمان نقش پر رنگی در شکل گیری فضاهای معماری ایرانی داشته است. به طور کلی ایران از کشورهایی است که در استفاده از آجر، پیشینه قدرتمندی دارد. آجرکاری از زمان هخامنشیان در ایران مورد توجه بوده، در زمان سلجوقیان به اوج خود رسیده و تا سالهای طولانی معماری آجری سلجوقیان، همچنان منحصر به فرد بوده است.همچنین در زمان ساسانیان کاربردهای گسترده ای پیدا کرد. در طی سالهای طولانی، استفاده از آجر در زمان هایی به دلایل مختلف شکوفا می شد و زمان هایی نیز افول پیدا می کرد. این روند نزولی تا اواسط حکومت قاجار ادامه داشت.

تاریخ آجرکاری در ایران به زمان حکومت های پیش از بابل بازمی گردد. کوره های یافت شده در شوش گواه این امر است. زیگورات چغازنبیل شاهکاری قدیمی و بزرگترین اثر معماری آجری پیش از اسلام در ایران نمونه ای از معماری آجری ایرانی است. در هر دورانی موارد استفاده از آجر در سرزمین ما بسیار متنوع بوده و در قسمت های مختلف یک ساختمان مانند اسکلت، دیوار و حتی در کاربردهای تزیینی آن را به کار می برده اند.

معماری آجری در دوران سلجوقیان

حکومت سلجوقیان عصر گسترش معماری به ویژه رونق معماری آجری بوده است. در این زمان هنر آجرکاری ایران به اندازه ای فاخر و با ابهت بود که تا نقاط بسیار دور آفریقا نیز پیشروی کرد. در دوران سلجوقیان تزیینات ساختمان به وسیله آجر نیز رواج پیدا کرد. به همین دلایل این دوره را دوران گسترش و تکامل هنر آجرکاری نامیده اند. در برخی از منابع به دلیل غنای آثار آجری در این دوره، عصر سلجوقیان را عصر طلایی آجرکاری پس از اسلام نیز نامیده اند. " مسجد جامع اردستان" نمونه معماری آجری و آجرکاری دوران سلجوقیان تلفیق آجر با مصالحی دیگر برای اولین بار در این زمان انجام شد. دوران سلجوقیان زمان کمال هنر آجرکاری است تا جایی که دیگر پس از آن در هیچ دوره ای آثار فاخری مانند آثار دوران سلجوقیان یافت نمی شود. نکته جالبی که در مورد معماری این دوران وجود دارد این است که اوج معماری آجری سلجوقیان مصادف با زمان انحطاط این حکومت بود.

یکی از آثار تاریخی به جا مانده از دوران سلجوقیان، که نمایانگر هنر معماری آجری در آن دوران است، مناره مسجد جمعه ( جامع) ساوه است. این اثر یکی از زیباترین مناره های دوره سلجوقی است که بعدها در کنار آن مسجدی ساخته شد. قسمت پایین این مناره ساده و قسمت های بالایی آن با نقوش آجری آراسته شده است. بر اساس نشانه ها به مرور زمان بخشی از این مناره تخریب یا ریزش کرده است. ارتفاع فعلی آن 14 متر و قطر آن 3.5 متر است. راه پله ای مارپیچ که به نقوش گوناگون برجسته آراسته شده نیز در داخل این مناره وجود دارد. روی بدنه این مناره کتیبه ای به خط کوفی و تزییناتی از آجرکاری مشخص است. مسجدی که در کنار آن ساخته شده است، به غیر از قسمتی از شبستان و محراب، بقیه از بناهای قرن دهم هجری است که در زمان شاه اسماعیل اول صفوی در تاریخ 924 هجری ساخته و یا مرمت شده است. تزیینات آجری منار هیچ رنگ و لعابی ندارد. چند ردیف کتیبه با اشکال گوناگون خط بنایی و آجرکاری های هندسی جذاب، از ویژگی های این مناره است. بر اساس مستندات تاریخی، این مناره در ابتدا کاملا عمودی و دارای ارتفاعی بیش از 30 متر بوده است. در اثر سیل ناشی از خروش رودخانه مزدقان در سال 1051 هجری، این شهر به کلی تخریب شده و تنها چند اثر مستحکم باقی مانده است.مسجد جامع ساوه و این مناره نیز از جمله همان بناهای به جا مانده هستند. البته این مناره در اثر سیل مایل شده و مود بودن خود را از دست داده است. هنوز علت اصلی تخریب نیمه بالایی مناره مشخص نشده است. این اثر در تاریخ 15 دی ماه سال 1310 با شماره ثبت 157 به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

Save