سبک معماری آب انبارها

با توجه به اینکه کشور ما ایران، در بخش وسیع و عمده ای از مساحت خود، دارای آب و هوای خشک است و از طرفی بارش باران بسیار ناچیز و در برخی مناطق صفر است، ایرانیان قدیم به فکر افتادند تا تمهیداتی جهت جمع آوری آب برای فصول خشک سال به کار گیرند. یکی از مهمترین این تمهیدات ایجاد قنات و پس از آن احداث آب انبار بود. آب انبار که در مناطق جنوب کشور با نام برکه شناخته می شود در مناطق دیگر ایران نیز نامهای دیگری مانند آبدان، مخزن آب، حوض انبار، سردابه، منبع، آبگیر، تالاب و مرغک نیز نامیده می شود. در مبحث پیش رو قصد داریم تا با سبک معماری و شکل آب انبارها بیشتر آشنا شویم. تا انتها با ما همراه باشید. آجر لفتون اصفهان

18950037 344438462638566 5191421077703622656 n

آدرس مرکز فروش کارخانه آجر وسفال: اتوبان معلم( اصفهان - شاهین شهر) بعد از پل هوایی گز به سمت اصفهان اولین فرعی

مدیرعامل: 09133128506 -09140326803(آقای نیرومند)

تماس جهت هماهنگی: 09925431742 ( خانم باقری )

تلفن کارخانه : 03145711350

آب انبار،حوض یا استخر مسقفی است که در زمانهای گذشته برای ذخیره و جمع آوری آب، در زیرزمین ساخته می شد. در مناطق خشک و کم آب کویری ایران، آب انبارها از آب باران یا جویبارهای فصلی پر می شود. آب انبارها یکی از تاسیسات وابسته به قنات هستند.

آب انبارها در مناطق گرم و کویری، دارای بدنه ای استوانه ای شکل هستند که در بالا به یک گنبد ختم می شوند. قسمت گنبدی شکل آب انبار مانع از گرم شدن آب در هوای گرم کویر می شود و بادگیرهایی که در قسمت گنبد تعبیه شده اند، مثل کولرهای بادی عمل نموده و باعث خنک شدن آب داخل آب انبار می شوند. در نواحی کوهستانی، جنگلی و مناطق خوش آب و هوا، پوشش سقف آب انبار به صورت مسطح بوده و با چوب یا کاهگل پوشیده می شود. مخزن این نوع آب انبارها به صورت مکعب یا مکعب مستطیل اجرا شده است. این امر نشان می دهد که شکل آب انبارها با توجه به محل قرارگیری آن ها و متناسب با آب و هوای همان منطقه تعیین می شود.

Abanbar1

دوران تاریخی ساخت آب انبار

تاریخچه ساخت آب انبارها و سبک معماری این بنای مهم در ایران را به طور عمده می توان به چهار دوره تاریخی تقسیم بندی نمود:

دوران قبل از دوران صفویه:

آب انبارهای این دوران، از قدیمی ترین آب انبارهای موجود در ایران هستند که عمق بسیار زیادی دارند. سقفهای مخروطی یا نیم کره ای از ویژگی های مهم این آب انبارها بوده است. به طور کلی آب انبارهای دوران ماقبل صفوی بدون تزیینات و آلایش خاصی ساخته شده اند. در واقع می توان گفت قدیمی ترین آب انبار ایران که تاریخ ساخت آن به 3500 سال قبل برمی گردد و آب شهر چغازنبیل در خوزستان کنونی ( شهر ایلامی دوراونتاش) را تامین می کرده است، نیز از چنین معماریی برخوردار است.

دوران صفویه:

در آب انبارهای این دوران به نسبت دوران ماقبل خود، تغییراتی ایجاد شده است. این تغییرات شامل تزیینات ساده برای سردر آب انبار بوده است. از دیگر تغییرات معماری آب انبارها در این دوران، سقف های صاف و تخت و وجود ستون در محل منبع اصلی آب، جهت ساخت مسجد و اماکن مذهبی روی این آب انبارها بوده است.

دوران قاجار:

آب انبارهای دوران قاجار به لحاظ معماری سردرهای خود نقطه تمایز تاریخی دارند و به دلیل شکوه و زیبایی نسبت به آب انبارهای دوران گذشته، از دونسل قبل خود متمایز هستند. در این دوران به دلیل اینکه هنوز از مصالح جدید استفاده نمی شده است، این آب انبارها به وسیله ماسه آهک، ساروج و آجرهای قدیمی ساخته می شده اند.

دوران معاصر:

می توان گفت آب انبارهایی که در دوران حاضر از 100 سال پیش تاکنون ساخته شده اند، به نوعی برگشت معماری به ماقبل دوران صفویه است. البته تفاوتهای جزیی با معماری آن دوران داشته است. در دوران معاصر طراحی ساده سردرها مانند طراحی ساده در دوران ماقبل صفویه است و از معماری زمان صفویه و قاجاریه دور شده است؛ اما عمق این آب انبارها نسبت به زمان ماقبل صفویه بسیار کمتر است. همچنین در این دوران از مصالح جدیدی مانند سیمان، آجر استاندارد و گچ به وفور استفاده می شود. همچنین در عصر حاضر اکثر آب انبارها با دیوارها و کف بتنی ساخته می شوند که در مجاورت آب از استحکام و مقاومت بالایی برخوردار هستند و عمری طولانی دارند.

Abanbar